Jak sauna działa na organizm?
Sercem całego zjawiska jest reakcja ciała na przegrzanie. Gdy siadasz w rozgrzanej kabinie, organizm zaczyna bronić się przed wzrostem temperatury i uruchamia termoregulację. Skóra nagrzewa się do około 40 stopni, a temperatura wewnętrzna ciała podnosi się o mniej więcej jeden stopień. To pozornie niewielka zmiana, ale wystarczająca, żeby wprawić w ruch całą maszynerię chłodzenia.
Najbardziej widocznym efektem jest pocenie. Gruczoły potowe zaczynają pracować na pełnych obrotach, a parujący z powierzchni skóry pot odbiera ciepło i chłodzi organizm. W trakcie jednego seansu tracisz nawet około pół litra płynów, dlatego tak ważne jest ich uzupełnianie. Jednocześnie serce bije szybciej, tętno rośnie z wartości spoczynkowych do stu, a przy intensywnym seansie nawet do stu pięćdziesięciu uderzeń na minutę. Równolegle rozszerzają się naczynia krwionośne, zwłaszcza te tuż pod skórą, dlatego twarz i ciało robią się zaczerwienione. Krew krąży szybciej, a ciepło jest sprawniej rozprowadzane ku powierzchni ciała. Prawdziwa gimnastyka zaczyna się jednak dopiero wtedy, gdy wychodzisz z sauny i się schładzasz, na przykład pod zimnym prysznicem albo w basenie. Naczynia gwałtownie się zwężają, a naprzemienne rozszerzanie i kurczenie działa na nie trochę jak trening. To właśnie ten kontrast ciepła i chłodu odpowiada za uczucie orzeźwienia i lekkości po seansie.
Wpływ sauny na układ krążenia
To obszar, w którym korzyści z regularnego korzystania z sauny są najlepiej udokumentowane. Reakcja organizmu na gorąco pod wieloma względami przypomina umiarkowany wysiłek fizyczny, taki jak szybki spacer czy spokojna jazda na rowerze. Przyspieszone tętno, wzmożony przepływ krwi i rozszerzone naczynia sprawiają, że serce przez kilkanaście minut pracuje intensywniej niż w spoczynku, choć bez obciążania stawów i mięśni.
Szczególnie interesujące są długoterminowe obserwacje prowadzone w Finlandii. Badania śledzące zdrowie tysięcy osób przez wiele lat wykazały, że częstsze korzystanie z sauny wiązało się z niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych oraz mniejszą śmiertelnością z ich powodu. Co ciekawe, zależność ta była tym wyraźniejsza, im częściej badani odwiedzali saunę, sięgając nawet kilku razy w tygodniu. Warto podkreślić, że mówimy tu o obserwacji pewnej korelacji, a nie o gwarancji, ale kierunek tych wyników jest bardzo obiecujący.
Regularne sesje mogą też sprzyjać obniżeniu ciśnienia spoczynkowego, ponieważ rozszerzone naczynia stawiają mniejszy opór przepływającej krwi, a organizm z czasem lepiej radzi sobie z regulacją. Trzeba jednak pamiętać o dwóch rzeczach. Po pierwsze, sama w trakcie seansu podnosi tętno, więc nie zastąpi aktywności fizycznej, a jedynie ją uzupełnia. Po drugie, osoby z chorobami serca, niestabilnym ciśnieniem czy po niedawnych incydentach kardiologicznych powinny najpierw skonsultować się z lekarzem.
Regeneracja mięśni i redukcja napięcia
Po wysiłku, długim dniu na nogach albo intensywnym treningu ciepło sauny działa na mięśnie wyjątkowo kojąco. Wysoka temperatura rozszerza naczynia krwionośne również w tkance mięśniowej, dzięki czemu do zmęczonych włókien dociera więcej krwi, tlenu i składników odżywczych. Sprawniej usuwane są też produkty przemiany materii, które gromadzą się podczas wysiłku i współodpowiadają za uczucie ciężkości. Ciepło rozluźnia napięte mięśnie i zmniejsza ich sztywność, co przekłada się na większy komfort i lepszą ruchomość. Dla wielu osób seans po treningu łagodzi też opóźnioną bolesność mięśni, czyli te charakterystyczne zakwasy pojawiające się dzień lub dwa później. Sauna nie zdziała cudów sama z siebie i nie zastąpi rozgrzewki ani porządnego rozciągania, ale bywa cennym elementem regeneracji, po który chętnie sięgają także sportowcy.
Sauna a odporność organizmu
Regularne wizyty w saunie bywają porównywane do delikatnego treningu układu odpornościowego. Naprzemienne działanie gorąca i chłodu, znane jako hartowanie, przyzwyczaja organizm do gwałtownych zmian temperatury i sprawia, że reaguje on na nie coraz spokojniej. Krótkotrwały wzrost temperatury ciała podczas seansu przypomina w pewnym sensie stan lekkiej gorączki, a to właśnie w takich warunkach układ odpornościowy pracuje szczególnie sprawnie. Podczas i po seansie organizm może zwiększać produkcję białych krwinek, czyli komórek odpowiedzialnych za obronę przed drobnoustrojami. Pojawiają się także białka szoku cieplnego, które wspierają komórki w radzeniu sobie ze stresem. Istnieją badania sugerujące, że osoby korzystające z sauny regularnie rzadziej łapią przeziębienia i infekcje górnych dróg oddechowych, a jeśli już zachorują, przechodzą je nieco łagodniej. Trzeba jednak zachować zdrowy dystans, bo sauna nie jest tarczą gwarantującą zdrowie, a jedynie jednym z elementów wspierających naturalną odporność.
Jest przy tym ważny warunek. Z sauny korzystamy wtedy, gdy jesteśmy zdrowi. W trakcie infekcji z gorączką dodatkowe obciążenie cieplne jest dla organizmu niewskazane i może pogorszyć samopoczucie, dlatego lepiej odłożyć seans do czasu powrotu do formy.
Korzyści dla skóry
Skóra jest jednym z pierwszych narządów, który odczuwa działanie sauny. Pod wpływem gorąca otwierają się pory i rozpoczyna się intensywne pocenie, które wypłukuje z nich nagromadzone zanieczyszczenia, nadmiar sebum i resztki martwego naskórka. To swego rodzaju naturalne oczyszczanie od środka, po którym cera często wydaje się gładsza i bardziej odświeżona. Równie istotne jest lepsze ukrwienie. Rozszerzone naczynia sprawiają, że do skóry dociera więcej krwi bogatej w tlen i składniki odżywcze, a to przekłada się na zdrowszy koloryt i charakterystyczny blask zaraz po seansie. Rozgrzana skóra jest też bardziej chłonna, dlatego balsam czy serum nałożone po saunie działają skuteczniej.
Jest jednak druga strona medalu, o której łatwo zapomnieć. Wraz z potem skóra traci sporo wody, więc po wyjściu z kabiny potrzebuje solidnego nawilżenia, zarówno od zewnątrz w postaci kosmetyku, jak i od wewnątrz przez wypicie szklanki wody. Osoby zmagające się z niektórymi problemami skórnymi, takimi jak trądzik różowaty czy skłonność do rozszerzonych naczynek, powinny obserwować reakcję cery i w razie wątpliwości skonsultować się z dermatologiem, ponieważ wysoka temperatura nie każdemu służy tak samo.
Relaks i zdrowie psychiczne
Choć o saunie mówi się najczęściej w kontekście ciała, jej wpływ na głowę bywa równie odczuwalny. Ciepło i cisza kabiny wprowadzają organizm w stan wyciszenia, w którym opada napięcie, a myśli zwalniają swój bieg. Podczas seansu spada poziom hormonów stresu, a w ich miejsce pojawia się przyjemne uczucie odprężenia, za które częściowo odpowiadają wydzielane endorfiny. Ciekawym efektem ubocznym jest lepszy sen. Ciało rozgrzane w saunie po wyjściu stopniowo się wychładza, a ten naturalny spadek temperatury jest dla organizmu sygnałem, że pora się wyciszyć i przygotować do odpoczynku. Wieczorny seans potrafi więc ułatwić zasypianie i sprawić, że sen jest głębszy oraz bardziej regenerujący.
Deszczowy dzień nad morzem szybciej zamienia się w przyjemność, gdy nocleg ma własną saunę na wyciągnięcie ręki. Wybierz apartament z sauną i zafunduj sobie prywatną strefę relaksu, z której skorzystasz o każdej porze, bez oglądania się na pogodę.
