Historia
Historia latarnictwa w Rozewiu jest starsza niż sama latarnia. Przylądek pojawia się w dokumentach już w 1359 roku, a ognie palono tu w XVII wieku, o czym informuje szwedzka mapa z 1696 roku. Potem przyszedł wiek XVIII, czas zastoju, kiedy światła ostrzegawcze na tym odcinku brzegu w zasadzie zgasły. Przełom przyniosły wojny napoleońskie. Decyzję o budowie nowoczesnej latarni podjęto w 1807 roku, ponieważ francuskie statki z zaopatrzeniem dla Wielkiej Armii, płynące do Gdańska, regularnie myliły nocą światło rozewskie z helskim i zmieniając kurs kończyły rejs na mieliznach przy Mierzei Helskiej. Realizacja zajęła kilkanaście lat. Budowę murowanej wieży rozpoczęto w 1821 roku: okrągła, czterokondygnacyjna konstrukcja z kamieni narzutowych, otynkowana i pomalowana na biało, zwieńczona ciemną laterną, mierzyła wtedy 21,3 metra.
Dwie latarnie na jednym przylądku
Rozewie ma tę unikalną cechę, że przez kilkadziesiąt lat świeciły tu dwie latarnie naraz. Powód był praktyczny i dokładnie taki sam jak sto lat wcześniej, czyli ryzyko pomylenia świateł. W drugiej połowie XIX wieku, żeby odróżnić Rozewie od nowo wybudowanej latarni w Czołpinie, która także świeciła białym światłem, postawiono drugą wieżę w odległości 190 metrów na zachód. Ośmiokątna, otynkowana i pomalowana na pomarańczowo konstrukcja z cegły miała 28,8 metra wysokości i szesnastokątną laternę z miedzianym dachem. Uruchomiono ją w 1875 roku i działała równolegle ze starą latarnią aż do 1910 roku, kiedy tę pierwszą podwyższono i wyposażono w światło elektryczne o unikalnej charakterystyce. Wtedy druga wieża przestała być potrzebna.
Jej dalsze losy są dość nietypowe. W czasach PRL, mniej więcej do 1990 roku, służyła jako wieża obserwacyjna i miejsce montażu anteny radaru strażników WOP. Towarzystwo Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego przeprowadziło jej remont rekonstrukcyjny wraz z odtworzeniem laterny w latach 2014 i 2015, a 17 czerwca 2017 roku nadano jej imię Jana Kasprowicza.
Żeromski, imię latarni i status zabytku
Latarnia nosi imię Stefana Żeromskiego, który w latach 1920 do 1924 bywał w Rozewiu i według przekazów mieszkał nawet w samej latarni. Na dziedzińcu stoi jego pomnik. Z tym miejscem wiąże się legenda, że powstawał tu "Wiatr od morza", choć nie jest to potwierdzone. Imię pisarza latarnia nosi od 1933 roku, a w 1972 roku decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków została wpisana do rejestru zabytków.
Warto też wiedzieć, że Rozewie nie zatrzymało się w przeszłości. W 1994 roku rozpoczęto tu instalację stacji referencyjnej systemu GPS, a pierwszy sygnał DGPS wysłano 27 września tego samego roku. Dwieście lat po pierwszym ogniu na klifie to samo miejsce nadal pracuje na rzecz nawigacji, tylko zupełnie innymi narzędziami.
Muzeum Latarnictwa: oddział Narodowego Muzeum Morskiego
Muzeum mieści się w samej latarni i to jest jego największy atut. Nie wchodzisz do sali wystawowej obok zabytku, tylko do środka działającego obiektu. Wystawa latarnictwa morskiego istnieje w starej wieży od 1963 roku, a opiekuje się nią Towarzystwo Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego. Od 2006 roku ekspozycję rozszerzono o wyremontowany budynek maszynowni. Formalnie placówka funkcjonuje jako filia Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku. Co konkretnie zobaczysz:
- Dawny reflektor latarni Rozewie z tarczową soczewką Fresnela. Urządzenie tego typu pracowało tu przed podwyższeniem wieży i nadal można je oglądać w latarni. Soczewka Fresnela to rozwiązanie, dzięki któremu stosunkowo słabe źródło światła daje wąską, bardzo silną wiązkę widoczną z kilkudziesięciu kilometrów. Zobaczenie jej z bliska tłumaczy więcej niż jakikolwiek opis.
- Modele dawnych latarń morskich. Ekspozycja zaczyna się od starożytnej latarni na wyspie Faros i prowadzi przez kolejne epoki aż do współczesności.
- Światła nawigacyjne i sprzęt techniczny, w tym elementy wyposażenia elektrycznego pozostawione na miejscu po modernizacjach.
- Maszynownię z 1910 roku wraz z generatorami i sprężarką, czyli zaplecze, bez którego latarnia po prostu by nie świeciła.
- Pamiątki i tablice związane z historią obiektu oraz ludźmi, którzy tu pracowali.
Na terenie latarni znajdziesz też budynki mieszkalne dla latarników, obiekty gospodarcze, syrenownię oraz dwa pomniki: poświęcony Stefanowi Żeromskiemu i upamiętniający zaślubiny Polski z morzem.
Kulminacja wizyty to oczywiście wejście na taras widokowy. Schody są strome i kręcone, więc trzeba się trochę wysilić, ale widok wynagradza wszystko: klif, plaża daleko w dole, Jastrzębia Góra i Władysławowo po bokach, a przed tobą otwarty Bałtyk bez żadnego punktu odniesienia aż po horyzont.
Autor zdjęcia: Tomasz Lerczak
Praktyczne informacje
Kiedy latarnia jest otwarta
Zwiedzanie ma charakter sezonowy i obejmuje mniej więcej okres od maja do września. W maju, czerwcu i we wrześniu obowiązują krótsze godziny, natomiast w lipcu i sierpniu obiekt jest czynny dłużej, zwykle od rana do wczesnego wieczora. Poza szczytem sezonu trzeba dodatkowo uwzględnić przerwę techniczną w środku dnia, w czasie której wejście na wieżę nie jest możliwe.
Ponieważ godziny bywają korygowane z roku na rok, przed wyjazdem najlepiej sprawdzić aktualny harmonogram na stronie Towarzystwa Przyjaciół Narodowego Muzeum Morskiego albo zadzwonić do kasy.
Bilety
Bilety dostępne są wyłącznie na miejscu, w kasie przy wejściu. Nie ma rezerwacji ani sprzedaży online, więc w lipcu i sierpniu trzeba liczyć się z krótkim oczekiwaniem w kolejce. Obowiązuje standardowy podział na bilety normalne i ulgowe, a cena obejmuje zarówno ekspozycję muzealną, jak i wejście na wieżę. Praktyczna rada: weź gotówkę. Nawet jeśli terminal działa, w sezonie bywa to szybsze.
Ograniczenia wiekowe i wzrostowe
To punkt, który zaskakuje wiele rodzin, więc warto go zapamiętać. Dzieci o wzroście poniżej 105 cm nie są wpuszczane na wieżę, a dzieci powyżej 105 cm i do 7. roku życia mogą wejść wyłącznie pod opieką osoby dorosłej.
Dojazd i parking
Najprościej dojechać samochodem drogą wojewódzką 215 z Władysławowa w stronę Jastrzębiej Góry. Przy latarni działają parkingi, zwykle płatne w sezonie. Alternatywy:
- rowerem po Nadmorskim Szlaku Hanzeatyckim, który przebiega tuż obok
- pieszo z Jastrzębiej Góry, ścieżką przez las na klifie, około 30 minut spokojnego marszu
- komunikacją podmiejską z Władysławowa, przystanek znajduje się blisko wejścia
Ile czasu zarezerwować
Na samo muzeum i wejście na wieżę wystarczy od 45 minut do godziny. Jeśli chcesz obejrzeć maszynownię, pomniki, zajrzeć pod drugą wieżę i przejść się szlakiem po klifie, zaplanuj co najmniej dwie godziny. W lipcu i sierpniu doliczyć trzeba czas w kolejce, dlatego najspokojniej jest przyjechać zaraz po otwarciu albo późnym popołudniem.
Gdzie się zatrzymać w pobliżu
Rozewie ogląda się najlepiej wtedy, gdy nie trzeba się nigdzie spieszyć, a to znacznie łatwiejsze, kiedy nocujesz w okolicy zamiast robić jednodniowy wypad z Trójmiasta. Najbliższą i najwygodniejszą bazą jest Władysławowo, oddalone od latarni o niespełna 5 kilometrów. To ta sama gmina, do której administracyjnie należy Rozewie, więc do latarni dojedziesz w kilka minut, a przy dobrej pogodzie równie dobrze dojdziesz tam pieszo albo dojedziesz rowerem szlakiem wzdłuż klifu. Władysławowo leży dokładnie u nasady Półwyspu Helskiego, co w praktyce oznacza, że masz stamtąd równie blisko do Jastrzębiej Góry i Chłapowa, jak i w stronę Chałup, Jastarni oraz Helu.
Do tego dochodzą argumenty, które doceniasz dopiero na miejscu:
- szeroka plaża od strony otwartego morza i dobrze utrzymana promenada
- jeden z największych portów rybackich w Polsce, gdzie świeżą rybę kupisz prosto z kutra
- stacja kolejowa z połączeniami do Gdyni, Trójmiasta i na cały półwysep, dzięki czemu samochód może na kilka dni zostać na parkingu
- start ścieżki rowerowej biegnącej przez całą mierzeję aż do Helu
- pełne zaplecze: sklepy, apteki, gastronomia czynna także poza szczytem sezonu
Jeśli planujesz zostać dłużej niż na weekend, apartamenty we Władysławowie sprawdzają się zwykle lepiej niż pokój w pensjonacie. Własna kuchnia przy rodzinie z dziećmi robi ogromną różnicę, masz gdzie schować rowery i deski, nie jesteś uzależniony od godzin śniadań, a po całym dniu na klifie i plaży możesz po prostu wrócić i zamknąć za sobą drzwi. Wiele obiektów oferuje balkon albo taras, część z widokiem na morze. Warto rezerwować z wyprzedzeniem, bo lipiec i sierpień nad Zatoką Pucką sprzedają się już wiosną, a najlepsze terminy znikają jako pierwsze.
