Kiedy obserwować ptaki nad Zatoką Pucką: kalendarz na cały rok
Złego miesiąca tu nie ma, ale każda pora wygląda inaczej.
- Styczeń i luty. Szczyt zimowania. Na wodzie są lodówki, uhle, gągoły, nurogęsi i bielaczki, a nad łąkami w rezerwacie Beka krążą bieliki. W styczniu jasno jest mniej więcej od ósmej do szesnastej, więc dzień planujesz pod światło.
- Marzec i kwiecień. Zimowe stada odlatują na północ, wracają czajki, gęsi i żurawie. Na początku marca zamyka się nadmorski odcinek ścieżki w rezerwacie Beka.
- Maj. Najlepszy miesiąc wiosennego przelotu. Na łąkach i na Cyplu Rewskim odpoczywają biegusy, sieweczki i krwawodzioby, a w rezerwacie Beka śpiewają pliszki cytrynowe.
- Czerwiec i lipiec. Lęgi. Nad zatoką łowią rybitwy, ohary prowadzą młode. Plaże są pełne, więc na ptaki wychodzisz o świcie.
- Sierpień i wrzesień. Jesienny przelot ptaków siewkowych, a od sierpnia otwarta jest cała ścieżka w rezerwacie Beka. Przy cyplu helskim pojawiają się pierwsze ptaki morskie.
- Październik i listopad. To najciekawszy czas na Helu, bo przez nadmorskie lasy przelatują tysiące drobnych ptaków śpiewających. W rezerwacie Beka nocuje ponad tysiąc żurawi i podobne stada gęgaw, a na zatokę wracają lodówki.
- Grudzień. Zimujące stada są już w komplecie, a Półwysep jest pusty i cichy.
Jeśli jeździsz na ptaki raz w roku, wybierz przełom października i listopada albo luty. Jesienią złapiesz jednocześnie przelot i pierwsze zimowe stada, a w lutym największe skupiska kaczek morskich (o ile zatoka nie zamarznie).
Gdzie obserwować ptaki nad zatoką: sprawdzone miejsca
Kolejność jest geograficzna: od południowego brzegu zatoki po koniec Półwyspu.
Rezerwat Beka: wieża, ścieżka i słone łąki
Rezerwat Beka to najważniejsze miejsce do obserwacji ptaków w całej okolicy. Leży przy ujściu Redy, między Osłoninem a Rewą, i chroni słone łąki od 1988 roku. Od 1999 roku opiekuje się nim Ogólnopolskie Towarzystwo Ochrony Ptaków (OTOP). Przez ponad dwieście lat łąki koszono i wypasano, a kiedy wypas ustał, zaczęła je zarastać trzcina. Dlatego od 2019 roku od maja do końca listopada pasą się tu koniki polskie, a część terenu jest koszona. Bez tego ptaki siewkowe nie miałyby gdzie gniazdować.
W sezonie lęgowym zobaczysz czajki, krwawodzioby, kszyki, ohary i nurogęsi, które gniazdują w dziuplach i norach. Beka to jedno z najważniejszych w Polsce stanowisk pliszki cytrynowej. Samiec ma jaskrawożółtą głowę, a gatunek przywędrował tu z Syberii i gniazduje od około dwudziestu lat. Zimą przy brzegu pływają tysiące gągołów, czernic i ogorzałek.
Jak zaplanować wizytę:
- Zacznij od wieży obserwacyjnej w północnej części rezerwatu. Widać z niej całe łąki i zatokę aż po Półwysep.
- Sprawdź datę. Nadmorski odcinek ścieżki jest zamknięty od początku marca do końca lipca, bo trwają lęgi. W tym czasie zostaje ci obserwacja z granicy rezerwatu.
- Wybierz trasę. Ścieżka edukacyjna ma około 4,5 km i 10 tablic, a wygodna pętla około 3,5 km. Teren jest płaski i bez cienia. Wzdłuż kanału i nad brzegiem chodzi się wyłącznie pieszo, a schodzenie ze ścieżek jest zabronione.
- Pobierz aplikację „Beka rezerwat przyrody” z mapą i opisami przystanków.
- Załóż kalosze. Nawet latem na części ścieżki stoi kilka centymetrów wody.
Samochodem podjedziesz pod wał, gdzie jest niewielka zatoczka na kilka aut. Pociągiem dojedziesz do stacji Mrzezino na linii z Gdyni na Hel, skąd do rezerwatu masz około 1,5 km. Z Rewy przejdziesz pieszo: ścieżka zaczyna się przy mostku na Zagórskiej Strudze. Wycieczka tam i z powrotem (wraca się ścieżką rowerową R10) to około 7 km i dwie godziny marszu.
Cypel Rewski i Mechelińskie Łąki
Cypel Rewski to piaszczysty język lądu, od którego zaczyna się Ryf Mew. Latem jest tu tłoczno, bo spacer po mieliźnie to lokalna atrakcja. Wiosną i jesienią na samym końcu cypla odpoczywają sieweczki obrożne, ostrygojady, siewnice i biegusy zmienne. Przyjdź wcześnie rano, usiądź nisko i poczekaj. Ptaki siewkowe same podchodzą bliżej, kiedy nikt nie chodzi. W Rewie jest kilka płatnych parkingów [DO WERYFIKACJI: aktualne stawki]. Bałtyk nie ma pływów, ale silny wiatr potrafi w kilka godzin podnieść poziom wody, więc nie wchodź daleko na mieliznę.
Tuż obok, przy Mechelinkach, leży rezerwat Mechelińskie Łąki (około 113 ha), który chroni lęgowiska ptaków wodno-błotnych. W trzcinach i na podmokłych łąkach gniazdują żurawie, kszyki, błotniaki stawowe i bąk. Bąk to czapla, którą łatwiej usłyszeć niż zobaczyć: wiosną jej niski, buczący głos niesie się nad trzcinowiskiem. Dawniej na tutejszych wydmach gniazdowały rzadkie ptaki siewkowe. Dziś już ich nie ma, a jedną z przyczyn był niekontrolowany ruch turystyczny. Trzymaj się ścieżek.
Jeśli chcesz mieć rezerwat Beka, Cypel Rewski i Mechelińskie Łąki w zasięgu porannego spaceru, a nie godzinnego dojazdu, dobrą bazą są apartamenty w Mechelinkach. Do Rewy jest stamtąd około 3 km brzegiem, a do wieży w rezerwacie Beka kilkanaście minut samochodem.
Puck i najpłytsza część zatoki
Puck patrzy na najpłytszą część zatoki. Zimą przy porcie i molo pływają łabędzie nieme, łyski, krzyżówki i gągoły, często kilka metrów od spacerowiczów. To dobre miejsce na pierwszą lekcję z lornetką, także z dziećmi. Latem nad wodą polują rybitwy: zawisają w powietrzu, a potem spadają do wody głową w dół.
Nie karm ptaków chlebem. Szkodzi im, a namoknięte resztki psują wodę przy nabrzeżu. Mieszkając w apartamencie w Pucku, do rezerwatu Beka masz około 10 km, więc oba miejsca łatwo połączyć w jeden poranek.
Władysławowo: port i falochrony
Port we Władysławowie to najłatwiej dostępny punkt na wjeździe na Półwysep, kilka minut pieszo od dworca. Zimą w basenach portowych pływają lodówki, a na falochronach kormorany suszą rozłożone skrzydła. Wśród mew da się wypatrzyć mewę siodłatą, największą z mew. Na plaży obok bywają śnieguły, drobne, jasne ptaki z dalekiej północy, które w locie wyglądają jak płatki śniegu. Przy porcie pilnuj czasu postoju, bo kontrole parkowania są częste.
Kuźnica, Jastarnia i Jurata: dwie strony Półwyspu
Na środkowym odcinku Półwyspu masz dwa zupełnie różne miejsca obserwacji, które dzieli kilkaset metrów lasu.
- Strona zatokowa. Woda jest spokojna i płytka. Przy portach w Kuźnicy, Jastarni i Juracie zimą trzymają się gągoły, nurogęsi, łabędzie i łyski, zwykle blisko brzegu. Wystarczy lornetka.
- Strona morska. Tu fala jest większa, a ptaki siedzą dalej. Stada lodówek i uhli kołyszą się kilkaset metrów od plaży, a czasem przeleci nur albo perkoz rogaty. Nury to duże, nurkujące ptaki z północy, wielkości małej gęsi, z ostrym, prostym dziobem. Tu przydaje się luneta.
Latem zatokę przy Chałupach i Kuźnicy zajmują kitesurferzy, więc ptaki trzymają się z daleka. Wracają po sezonie, kiedy na wodzie robi się luźniej.
Hel: cypel, port i jesienny przelot
Koniec Półwyspu to miejsce dla tych, którzy chcą zobaczyć ptaki typowo morskie. Wiosną i jesienią przy cyplu przelatują alki, nurzyki i nurniki, czyli czarno-białe ptaki przypominające małe pingwiny. Lecą tędy także mewy trójpalczaste, rybitwy i wydrzyki, a od czasu do czasu nawet głuptak. Wydrzyk wygląda podobnie do mewy i goni inne ptaki tak długo, aż upuszczą złowioną rybę. Nocując na Helu, na cypel dojdziesz o świcie pieszo, leśną drogą (około 2 km). Teren jest otwarty i piaszczysty, a wiatr wieje tu zawsze mocniej niż w porcie.
W helskich lasach od 1961 roku działa stacja terenowa Akcji Bałtyckiej, programu badania wędrówek ptaków, który dziś prowadzi Uniwersytet Gdański. Obrączkowanie polega na złapaniu ptaka w delikatną sieć, założeniu mu na nogę lekkiej obrączki z unikalnym numerem i wypuszczeniu go. Gdy ktoś odczyta ten numer w innym kraju, wiadomo, którędy ptak leciał i ile żyje. W całej historii programu zaobrączkowano ponad pół miliona mysikrólików, jednych z najmniejszych ptaków Europy. To obóz badawczy, a nie atrakcja z biletem. Obrączkowanie z bliska zobaczysz, jeśli zgłosisz się jako wolontariusz na wiosenny lub jesienny turnus przez stronę Akcji Bałtyckiej.
