

14.07.2026 • 5 min czytania
Nad brzegiem Zatoki Puckiej od ponad siedmiu stuleci wznosi się jedna z najcenniejszych świątyń Pomorza. Fara pucka, czyli gotycki kościół świętych Apostołów Piotra i Pawła, to nie tylko najstarszy zabytek Pucka, ale też niemy świadek wielkiej historii, od czasów książąt pomorskich aż po słynne zaślubiny Polski z morzem w 1920 roku. Jej masywna ceglana bryła od wieków góruje nad miastem i portem, przyciągając miłośników architektury, historii oraz nadmorskich klimatów.
Autor zdjęcia: MOs810
Kiedy patrzy się na Puck od strony wody, jedna budowla natychmiast przyciąga wzrok. Masywna, ceglana bryła kościoła świętych Apostołów Piotra i Pawła, zwanego po prostu farą pucką, od stuleci dominuje nad panoramą miasta i wita wszystkich, którzy przypływają do tutejszego portu. Świątynia stoi nad samym brzegiem Zatoki Puckiej i właśnie od tej strony prezentuje się najefektowniej. To nie tylko najcenniejszy zabytek miasta, ale też jeden z najstarszych kościołów na całym Pomorzu. Rybacy traktowali ją przez wieki jak punkt orientacyjny, mieszkańcy jak serce swojej małej ojczyzny, a historycy jak kamienną kronikę dziejów Kaszub. Jeśli planujesz zwiedzanie Pucka, właśnie od fary warto zacząć.
Historia tego miejsca sięga znacznie głębiej, niż mogłoby się wydawać. Pucka parafia powstała prawdopodobnie już w XII wieku, krótko po zajęciu Pomorza Gdańskiego przez wojska Bolesława Krzywoustego, a z wybudowanej wówczas romańskiej świątyni zachowały się fundamentowe podpory filarów obecnego kościoła. Do dziś można je odnaleźć we wnętrzu fary, podobnie jak kamienną chrzcielnicę z XIII wieku, pamiętającą czasy niezależnych książąt pomorskich.
Pierwsza pisemna wzmianka o kościele pojawia się bardzo wcześnie. W 1283 roku pucka świątynia została wymieniona w dokumencie donacyjnym księcia Mściwoja II dotyczącym biskupa włocławskiego Albierza. Gotycki kościół, który znamy dzisiaj, wznoszono w kolejnych stuleciach. Zasadnicza część budowli powstała między rokiem 1330 a 1400, na miejscu wcześniejszej romańskiej świątyni. Ciekawym epizodem w dziejach parafii był patronat żarnowieckich cysterek. W 1385 roku wielki mistrz krzyżacki Konrad Zöllner von Rottenstein przyznał im opiekę nad puckim kościołem, a siostry przez blisko dwa stulecia zajmowały się finansami parafii, ufundowały szpital i przyczyniły się do powstania szkoły parafialnej.
Fara pucka to znakomity przykład gotyku ceglanego, tak charakterystycznego dla północnej Polski. Kościół zbudowano z cegły oraz ciosów granitowych, co nadaje mu surowy, ale niezwykle szlachetny charakter. Bryła jest przysadzista i potężna, z niską, masywną wieżą od zachodu, która przez wieki pełniła funkcję punktu nawigacyjnego dla żeglarzy na zatoce. Świątynia jest trzynawowa, z wyodrębnionym prezbiterium i bocznymi kaplicami. Do wieży przylegają dwie z nich, od południa kaplica Wejherów, a od północy kaplica Chrzcielna. Uwagę przyciąga też fryz wieży datowany na XIII wiek. Warto zadrzeć głowę również w środku. W halowym wnętrzu masywne filary podtrzymują efektowne sklepienia gwiaździste, a nad całością rozpościera się dwuspadowy dach z zachowaną średniowieczną więźbą storczykową z XIV wieku.
Wchodząc do środka, przenosimy się w podróż przez kilka epok jednocześnie. We wnętrzu zgromadzono dzieła sztuki sakralnej z różnych okresów, między innymi gotycką kaplicę chrzcielną, późnoromańską chrzcielnicę, szesnastowieczną kaplicę grobową Wejherów, krucyfiks z około 1700 roku, barokową ambonę oraz neogotycką Drogę Krzyżową. Każdy z tych elementów opowiada inną historię i pokazuje, jak kościół żył i zmieniał się razem z miastem.
Na szczególną uwagę zasługuje wyposażenie ołtarzowe. Ołtarz główny pochodzi z około 1800 roku i zdobią go kolumny oraz rzeźby, a w dolnych niszach umieszczono figury świętych Piotra i Pawła. Równie bogaty jest ołtarz boczny, w którym znajdują się rzeźby obu apostołów z drugiej ćwierci XVII wieku. Zwiedzając wnętrze, warto też pamiętać o burzliwym epizodzie z czasów reformacji. W latach 1556 do 1589 fara służyła miejscowym luteranom i w ciągu tych trzech dekad przepadła niemal całość wcześniejszego wyposażenia kościoła. To, co widzimy dzisiaj, jest więc w dużej mierze efektem późniejszych fundacji.

Losy fary są nierozerwalnie splecione z historią Polski nad Bałtykiem. Puck, stara osada rybacka i siedziba kasztelana, został zagarnięty przez Krzyżaków w 1309 roku, a do Polski powrócił w 1454 roku. W 1567 roku miasto pełniło już funkcję portu wojennego Rzeczypospolitej. Przez mury świątyni przewinęły się więc pokolenia rybaków, kasztelanów, starostów i marynarzy królewskiej floty.
Najbardziej symboliczny moment nadszedł jednak 10 lutego 1920 roku. To właśnie w Pucku generał Józef Haller dokonał uroczystych zaślubin Polski z morzem, a fara stała się religijnym sercem tych wydarzeń. Tradycja ta jest żywa do dziś. Pucka fara i port są miejscem centralnych obchodów rocznicy zaślubin z udziałem najwyższych przedstawicieli władz państwowych i kościelnych. Trudno o lepszy dowód na to, jak bardzo ten kościół wrósł w narodową pamięć.

Choć fara ma ponad siedemset lat, nie jest muzeum. To wciąż tętniąca życiem parafia, w której odbywają się msze, śluby, odpusty i uroczystości patriotyczne. Do Pucka przypływają pielgrzymi na kutrach z okolicznych miejscowości, a w farze odprawiana jest dla nich uroczysta msza święta, co jest jednym z najbarwniejszych zwyczajów na całym wybrzeżu.
Dla turystów wizyta w kościele to obowiązkowy punkt spaceru po Pucku. Świątynia leży na Pomorskim Szlaku Cysterskim, a zwiedzanie najlepiej zaplanować poza godzinami nabożeństw. Lokalizacja jest zresztą wymarzona, bo spod murów kościoła bardzo blisko jest do portu i promenady prowadzącej na puckie molo, a w drugą stronę wychodzi się wprost na Stary Rynek z zabytkowymi kamienicami. W godzinę można więc połączyć zwiedzanie fary ze spacerem po najpiękniejszych zakątkach miasta i chwilą wytchnienia nad samą zatoką.
Po dniu pełnym wrażeń warto zostać w mieście na dłużej. Wybierz komfortowy nocleg w Pucku i miej farę, Stary Rynek, port oraz plaże nad Zatoką Pucką dosłownie na wyciągnięcie ręki.
Jak brzmi pełna nazwa fary puckiej i skąd wzięło się określenie „fara"?
Z którego wieku pochodzi fara w Pucku?
Czy fara pucka to najstarszy kościół na Pomorzu?
W jakim stylu architektonicznym zbudowano farę?
Co warto zobaczyć we wnętrzu fary puckiej?
Jaki związek ma fara pucka z zaślubinami Polski z morzem?
Czy fara zawsze była kościołem katolickim?
Kim były cysterki z Żarnowca i jaka była ich rola w historii fary?
Gdzie dokładnie znajduje się fara i jak do niej trafić?
Czy zwiedzanie fary puckiej jest płatne i kiedy najlepiej ją odwiedzić?
Czy fara pucka leży na jakimś szlaku turystycznym?
Czy w farze nadal odbywają się msze i uroczystości?
Udostępnij post
Chat BlueApart
Odpowiadamy na bieżąco na wszystkie pytania
Chat BlueApart
Odpowiadamy na bieżąco na wszystkie pytania
Chat BlueApart
Odpowiadamy na bieżąco na wszystkie pytania
Chat BlueApart
Odpowiadamy na bieżąco na wszystkie pytania