fara-pucka-gotycka-perla-nad-zatoka-pucka

Fara pucka - gotycka perła nad Zatoką Pucką

14.07.2026 5 min czytania

Nad brzegiem Zatoki Puckiej od ponad siedmiu stuleci wznosi się jedna z najcenniejszych świątyń Pomorza. Fara pucka, czyli gotycki kościół świętych Apostołów Piotra i Pawła, to nie tylko najstarszy zabytek Pucka, ale też niemy świadek wielkiej historii, od czasów książąt pomorskich aż po słynne zaślubiny Polski z morzem w 1920 roku. Jej masywna ceglana bryła od wieków góruje nad miastem i portem, przyciągając miłośników architektury, historii oraz nadmorskich klimatów.

Autor zdjęcia: MOs810

Strażniczka Zatoki od siedmiu wieków

Kiedy patrzy się na Puck od strony wody, jedna budowla natychmiast przyciąga wzrok. Masywna, ceglana bryła kościoła świętych Apostołów Piotra i Pawła, zwanego po prostu farą pucką, od stuleci dominuje nad panoramą miasta i wita wszystkich, którzy przypływają do tutejszego portu. Świątynia stoi nad samym brzegiem Zatoki Puckiej i właśnie od tej strony prezentuje się najefektowniej. To nie tylko najcenniejszy zabytek miasta, ale też jeden z najstarszych kościołów na całym Pomorzu. Rybacy traktowali ją przez wieki jak punkt orientacyjny, mieszkańcy jak serce swojej małej ojczyzny, a historycy jak kamienną kronikę dziejów Kaszub. Jeśli planujesz zwiedzanie Pucka, właśnie od fary warto zacząć.

U początków - XIII-wieczne korzenie świątyni

Historia tego miejsca sięga znacznie głębiej, niż mogłoby się wydawać. Pucka parafia powstała prawdopodobnie już w XII wieku, krótko po zajęciu Pomorza Gdańskiego przez wojska Bolesława Krzywoustego, a z wybudowanej wówczas romańskiej świątyni zachowały się fundamentowe podpory filarów obecnego kościoła. Do dziś można je odnaleźć we wnętrzu fary, podobnie jak kamienną chrzcielnicę z XIII wieku, pamiętającą czasy niezależnych książąt pomorskich.

Pierwsza pisemna wzmianka o kościele pojawia się bardzo wcześnie. W 1283 roku pucka świątynia została wymieniona w dokumencie donacyjnym księcia Mściwoja II dotyczącym biskupa włocławskiego Albierza. Gotycki kościół, który znamy dzisiaj, wznoszono w kolejnych stuleciach. Zasadnicza część budowli powstała między rokiem 1330 a 1400, na miejscu wcześniejszej romańskiej świątyni. Ciekawym epizodem w dziejach parafii był patronat żarnowieckich cysterek. W 1385 roku wielki mistrz krzyżacki Konrad Zöllner von Rottenstein przyznał im opiekę nad puckim kościołem, a siostry przez blisko dwa stulecia zajmowały się finansami parafii, ufundowały szpital i przyczyniły się do powstania szkoły parafialnej.

Apartamenty w Pucku

Zobacz podobne apartamenty

Gotyk znad morza - architektura, która zapiera dech

Fara pucka to znakomity przykład gotyku ceglanego, tak charakterystycznego dla północnej Polski. Kościół zbudowano z cegły oraz ciosów granitowych, co nadaje mu surowy, ale niezwykle szlachetny charakter. Bryła jest przysadzista i potężna, z niską, masywną wieżą od zachodu, która przez wieki pełniła funkcję punktu nawigacyjnego dla żeglarzy na zatoce. Świątynia jest trzynawowa, z wyodrębnionym prezbiterium i bocznymi kaplicami. Do wieży przylegają dwie z nich, od południa kaplica Wejherów, a od północy kaplica Chrzcielna. Uwagę przyciąga też fryz wieży datowany na XIII wiek. Warto zadrzeć głowę również w środku. W halowym wnętrzu masywne filary podtrzymują efektowne sklepienia gwiaździste, a nad całością rozpościera się dwuspadowy dach z zachowaną średniowieczną więźbą storczykową z XIV wieku.

Wnętrze pełne skarbów

Wchodząc do środka, przenosimy się w podróż przez kilka epok jednocześnie. We wnętrzu zgromadzono dzieła sztuki sakralnej z różnych okresów, między innymi gotycką kaplicę chrzcielną, późnoromańską chrzcielnicę, szesnastowieczną kaplicę grobową Wejherów, krucyfiks z około 1700 roku, barokową ambonę oraz neogotycką Drogę Krzyżową. Każdy z tych elementów opowiada inną historię i pokazuje, jak kościół żył i zmieniał się razem z miastem.

Na szczególną uwagę zasługuje wyposażenie ołtarzowe. Ołtarz główny pochodzi z około 1800 roku i zdobią go kolumny oraz rzeźby, a w dolnych niszach umieszczono figury świętych Piotra i Pawła. Równie bogaty jest ołtarz boczny, w którym znajdują się rzeźby obu apostołów z drugiej ćwierci XVII wieku. Zwiedzając wnętrze, warto też pamiętać o burzliwym epizodzie z czasów reformacji. W latach 1556 do 1589 fara służyła miejscowym luteranom i w ciągu tych trzech dekad przepadła niemal całość wcześniejszego wyposażenia kościoła. To, co widzimy dzisiaj, jest więc w dużej mierze efektem późniejszych fundacji.

Kościół św.św Piotra i Pawła, pochodzący z XIV wieku w środku

Autor zdjęcia: GringoPL

Świadek wielkiej historii - od Rzeczypospolitej po zaślubiny z morzem

Losy fary są nierozerwalnie splecione z historią Polski nad Bałtykiem. Puck, stara osada rybacka i siedziba kasztelana, został zagarnięty przez Krzyżaków w 1309 roku, a do Polski powrócił w 1454 roku. W 1567 roku miasto pełniło już funkcję portu wojennego Rzeczypospolitej. Przez mury świątyni przewinęły się więc pokolenia rybaków, kasztelanów, starostów i marynarzy królewskiej floty.

Najbardziej symboliczny moment nadszedł jednak 10 lutego 1920 roku. To właśnie w Pucku generał Józef Haller dokonał uroczystych zaślubin Polski z morzem, a fara stała się religijnym sercem tych wydarzeń. Tradycja ta jest żywa do dziś. Pucka fara i port są miejscem centralnych obchodów rocznicy zaślubin z udziałem najwyższych przedstawicieli władz państwowych i kościelnych. Trudno o lepszy dowód na to, jak bardzo ten kościół wrósł w narodową pamięć.

Kościół  św. Apostołów Piotra i Pawła w Pucku w roku 1939

Fara dziś - żywe serce Pucka

Choć fara ma ponad siedemset lat, nie jest muzeum. To wciąż tętniąca życiem parafia, w której odbywają się msze, śluby, odpusty i uroczystości patriotyczne. Do Pucka przypływają pielgrzymi na kutrach z okolicznych miejscowości, a w farze odprawiana jest dla nich uroczysta msza święta, co jest jednym z najbarwniejszych zwyczajów na całym wybrzeżu.

Dla turystów wizyta w kościele to obowiązkowy punkt spaceru po Pucku. Świątynia leży na Pomorskim Szlaku Cysterskim, a zwiedzanie najlepiej zaplanować poza godzinami nabożeństw. Lokalizacja jest zresztą wymarzona, bo spod murów kościoła bardzo blisko jest do portu i promenady prowadzącej na puckie molo, a w drugą stronę wychodzi się wprost na Stary Rynek z zabytkowymi kamienicami. W godzinę można więc połączyć zwiedzanie fary ze spacerem po najpiękniejszych zakątkach miasta i chwilą wytchnienia nad samą zatoką.

Zaplanuj nocleg w Pucku

Po dniu pełnym wrażeń warto zostać w mieście na dłużej. Wybierz komfortowy nocleg w Pucku i miej farę, Stary Rynek, port oraz plaże nad Zatoką Pucką dosłownie na wyciągnięcie ręki.

FAQ - Najczęściej zadawane pytania o farę w Pucku

Jak brzmi pełna nazwa fary puckiej i skąd wzięło się określenie „fara"?

Pełna nazwa świątyni to kościół świętych Apostołów Piotra i Pawła w Pucku. Słowo „fara" pochodzi z języka niemieckiego i oznacza główny kościół parafialny w mieście. W dawnych wiekach niemal każde miasto miało swoją farę, czyli najważniejszą świątynię, wokół której koncentrowało się życie religijne i społeczne mieszkańców. W Pucku określenie to przylgnęło do kościoła tak mocno, że do dziś mieszkańcy i turyści częściej mówią „fara pucka" niż używają pełnego wezwania.

Z którego wieku pochodzi fara w Pucku?

Najstarsze elementy kościoła, czyli fundamenty i kamienne podwaliny filarów, pochodzą z XIII wieku i są pozostałością po wcześniejszej romańskiej świątyni. Zasadnicza część gotyckiej budowli, którą podziwiamy dzisiaj, powstawała między rokiem 1330 a 1400. Pierwsza pisemna wzmianka o puckim kościele pojawiła się już w 1283 roku, w dokumencie donacyjnym księcia Mściwoja II. Oznacza to, że historia tego miejsca liczy grubo ponad siedem stuleci.

Czy fara pucka to najstarszy kościół na Pomorzu?

Fara jest najstarszym zabytkiem Pucka i zalicza się do grona najstarszych kościołów na całym Pomorzu. Trudno jednoznacznie wskazać jedną najstarszą świątynię regionu, bo wiele z nich ma metrykę sięgającą średniowiecza, ale pucki kościół z pewnością należy do ścisłej czołówki. Wyróżnia go dodatkowo fakt, że we wnętrzu zachowały się relikty jeszcze starszej, romańskiej budowli.

W jakim stylu architektonicznym zbudowano farę?

Kościół reprezentuje gotyk ceglany, zwany też gotykiem nadbałtyckim, charakterystyczny dla północnej Polski i regionu Morza Bałtyckiego. Świątynię wzniesiono z cegły oraz ciosów granitowych. Cegła trafiła na te tereny za pośrednictwem cystersów i okazała się idealnym materiałem tam, gdzie brakowało naturalnego kamienia budowlanego. Bryła kościoła jest trzynawowa i halowa, z wyodrębnionym prezbiterium, masywną niską wieżą od zachodu oraz bocznymi kaplicami. Wewnątrz warto zwrócić uwagę na sklepienia gwiaździste wsparte na potężnych filarach.

Co warto zobaczyć we wnętrzu fary puckiej?

Wnętrze kryje prawdziwe skarby sztuki sakralnej z różnych epok. Do najcenniejszych należą późnoromańska kamienna chrzcielnica z XIII wieku, gotycka kaplica chrzcielna, szesnastowieczna kaplica grobowa rodu Wejherów, krucyfiks z około 1700 roku, barokowa ambona oraz neogotycka Droga Krzyżowa. Uwagę przyciąga też ołtarz główny z około 1800 roku z rzeźbami świętych Piotra i Pawła oraz bogato zdobiony ołtarz boczny z figurami apostołów z XVII wieku. Ciekawostką są również malowidła ścienne z około 1800 roku.

Jaki związek ma fara pucka z zaślubinami Polski z morzem?

Bardzo bezpośredni. 10 lutego 1920 roku w Pucku generał Józef Haller dokonał symbolicznych zaślubin Polski z morzem, które przypieczętowały powrót Pomorza do odrodzonej Rzeczypospolitej. Fara była religijnym sercem tamtych uroczystości. Tradycja przetrwała do dziś i co roku w rocznicę zaślubin pucki kościół oraz port stają się miejscem centralnych obchodów z udziałem najwyższych przedstawicieli władz państwowych i kościelnych.

Czy fara zawsze była kościołem katolickim?

Nie przez cały czas. W okresie reformacji, w latach 1556 do 1589, świątynia służyła miejscowym luteranom. Był to burzliwy epizod w dziejach kościoła, ponieważ w ciągu tych trzech dekad przepadła niemal całość wcześniejszego wyposażenia. Dzisiejszy wystrój wnętrza pochodzi więc w większości z okresu po powrocie fary do katolików i jest efektem późniejszych fundacji szlacheckich oraz mieszczańskich.

Kim były cysterki z Żarnowca i jaka była ich rola w historii fary?

W 1385 roku wielki mistrz krzyżacki Konrad Zöllner von Rottenstein przyznał cysterkom z pobliskiego Żarnowca patronat nad pucką świątynią. Siostry przez blisko dwa stulecia zarządzały finansami i organizacją parafii, a zapisały się w dziejach miasta bardzo pozytywnie. Dzięki ich staraniom w Pucku ufundowano szpital i powstała szkoła parafialna. Ich opieka nad kościołem zakończyła się wraz z nadejściem reformacji.

Gdzie dokładnie znajduje się fara i jak do niej trafić?

Kościół stoi w samym sercu starego Pucka, nad brzegiem Zatoki Puckiej, przy ulicy Księdza Judyckiego. Spod jego murów jest zaledwie kilka minut spacerem do portu i promenady prowadzącej na puckie molo, a w przeciwnym kierunku wychodzi się wprost na Stary Rynek z zabytkowymi kamienicami. Do Pucka łatwo dojechać samochodem drogą wojewódzką, a także koleją, ponieważ miasto leży na trasie z Trójmiasta na Półwysep Helski.

Czy zwiedzanie fary puckiej jest płatne i kiedy najlepiej ją odwiedzić?

Wstęp do kościoła jest bezpłatny, ponieważ to czynna świątynia parafialna. Zwiedzanie najlepiej zaplanować poza godzinami nabożeństw, aby nie zakłócać modlitwy wiernych. Warto pamiętać, że aktualne godziny mszy i ewentualne informacje o udostępnianiu wnętrza najlepiej sprawdzić przed wizytą na stronie parafii lub na miejscu. Latem, w szczycie sezonu turystycznego, kościół odwiedza wielu turystów, więc na spokojniejsze zwiedzanie można liczyć w godzinach przedpołudniowych w dni powszednie.

Czy fara pucka leży na jakimś szlaku turystycznym?

Tak, świątynia znajduje się na Pomorskim Szlaku Cysterskim, który prowadzi przez miejsca związane z działalnością zakonu cystersów i cysterek na Pomorzu. Obecność Pucka na tym szlaku to bezpośrednie nawiązanie do wielowiekowego patronatu żarnowieckich cysterek nad tutejszą parafią. Dla turystów podążających szlakiem fara jest jednym z ważniejszych przystanków w północnej części województwa pomorskiego.

Czy w farze nadal odbywają się msze i uroczystości?

Oczywiście. Fara to wciąż żywy kościół parafialny, w którym regularnie sprawowane są nabożeństwa, śluby, chrzty i odpusty. Do najbarwniejszych wydarzeń należą coroczne obchody rocznicy zaślubin Polski z morzem oraz pielgrzymki rybaków, którzy przypływają do Pucka na kutrach z okolicznych miejscowości, a następnie uczestniczą w uroczystej mszy świętej. To tradycje, które czynią z fary nie tylko zabytek, ale prawdziwe serce religijnego i społecznego życia miasta.

Udostępnij post

Powiązane apartamenty

Zobacz podobne apartamenty

Podobne artykuły

Czytaj więcej na blogu
Weekend w Pucku. Sprawdzony plan dla turystów
Weekend w Pucku. Sprawdzony plan dla turystów
Czytaj artykuł
Marina Puck - nowoczesny port jachtowy w sercu Kaszub
Marina Puck - nowoczesny port jachtowy w sercu Kaszub
Czytaj artykuł
Kiedy najlepiej wybrać się na kajaki nad Zatokę Pucką?
Kiedy najlepiej wybrać się na kajaki nad Zatokę Pucką?
Czytaj artykuł
Atrakcje w Pucku na deszczowy dzień - co warto zobaczyć?
Atrakcje w Pucku na deszczowy dzień - co warto zobaczyć?
Czytaj artykuł
Żeglowanie na Zatoce Puckiej - atrakcje wodne
Żeglowanie na Zatoce Puckiej - atrakcje wodne
Czytaj artykuł
Stary Rynek w Pucku. Spacer po najstarszym mieście Wybrzeża
Stary Rynek w Pucku. Spacer po najstarszym mieście Wybrzeża
Czytaj artykuł
Rejsy po Zatoce Puckiej - co warto wiedzieć przed wypłynięciem?
Rejsy po Zatoce Puckiej - co warto wiedzieć przed wypłynięciem?
Czytaj artykuł
Historia Pucka - co warto wiedzieć? Legendy i ciekawostki
Historia Pucka - co warto wiedzieć? Legendy i ciekawostki
Czytaj artykuł