

14.07.2026 • 5 min czytania
Nad brzegiem Zatoki Puckiej od ponad siedmiu stuleci wznosi się jedna z najcenniejszych świątyń Pomorza. Fara pucka, czyli gotycki kościół świętych Apostołów Piotra i Pawła, to nie tylko najstarszy zabytek Pucka, ale też niemy świadek wielkiej historii, od czasów książąt pomorskich aż po słynne zaślubiny Polski z morzem w 1920 roku. Jej masywna ceglana bryła od wieków góruje nad miastem i portem, przyciągając miłośników architektury, historii oraz nadmorskich klimatów.
Autor zdjęcia: MOs810
Kiedy patrzy się na Puck od strony wody, jedna budowla natychmiast przyciąga wzrok. Masywna, ceglana bryła kościoła świętych Apostołów Piotra i Pawła, zwanego po prostu farą pucką, od stuleci dominuje nad panoramą miasta i wita wszystkich, którzy przypływają do tutejszego portu. Świątynia stoi nad samym brzegiem Zatoki Puckiej i właśnie od tej strony prezentuje się najefektowniej. To nie tylko najcenniejszy zabytek miasta, ale też jeden z najstarszych kościołów na całym Pomorzu. Rybacy traktowali ją przez wieki jak punkt orientacyjny, mieszkańcy jak serce swojej małej ojczyzny, a historycy jak kamienną kronikę dziejów Kaszub. Jeśli planujesz zwiedzanie Pucka, właśnie od fary warto zacząć.
Historia tego miejsca sięga znacznie głębiej, niż mogłoby się wydawać. Pucka parafia powstała prawdopodobnie już w XII wieku, krótko po zajęciu Pomorza Gdańskiego przez wojska Bolesława Krzywoustego, a z wybudowanej wówczas romańskiej świątyni zachowały się fundamentowe podpory filarów obecnego kościoła. Do dziś można je odnaleźć we wnętrzu fary, podobnie jak kamienną chrzcielnicę z XIII wieku, pamiętającą czasy niezależnych książąt pomorskich.
Pierwsza pisemna wzmianka o kościele pojawia się bardzo wcześnie. W 1283 roku pucka świątynia została wymieniona w dokumencie donacyjnym księcia Mściwoja II dotyczącym biskupa włocławskiego Albierza. Gotycki kościół, który znamy dzisiaj, wznoszono w kolejnych stuleciach. Zasadnicza część budowli powstała między rokiem 1330 a 1400, na miejscu wcześniejszej romańskiej świątyni. Ciekawym epizodem w dziejach parafii był patronat żarnowieckich cysterek. W 1385 roku wielki mistrz krzyżacki Konrad Zöllner von Rottenstein przyznał im opiekę nad puckim kościołem, a siostry przez blisko dwa stulecia zajmowały się finansami parafii, ufundowały szpital i przyczyniły się do powstania szkoły parafialnej.
Fara pucka to znakomity przykład gotyku ceglanego, tak charakterystycznego dla północnej Polski. Kościół zbudowano z cegły oraz ciosów granitowych, co nadaje mu surowy, ale niezwykle szlachetny charakter. Bryła jest przysadzista i potężna, z niską, masywną wieżą od zachodu, która przez wieki pełniła funkcję punktu nawigacyjnego dla żeglarzy na zatoce. Świątynia jest trzynawowa, z wyodrębnionym prezbiterium i bocznymi kaplicami. Do wieży przylegają dwie z nich, od południa kaplica Wejherów, a od północy kaplica Chrzcielna. Uwagę przyciąga też fryz wieży datowany na XIII wiek. Warto zadrzeć głowę również w środku. W halowym wnętrzu masywne filary podtrzymują efektowne sklepienia gwiaździste, a nad całością rozpościera się dwuspadowy dach z zachowaną średniowieczną więźbą storczykową z XIV wieku.
Wchodząc do środka, przenosimy się w podróż przez kilka epok jednocześnie. We wnętrzu zgromadzono dzieła sztuki sakralnej z różnych okresów, między innymi gotycką kaplicę chrzcielną, późnoromańską chrzcielnicę, szesnastowieczną kaplicę grobową Wejherów, krucyfiks z około 1700 roku, barokową ambonę oraz neogotycką Drogę Krzyżową. Każdy z tych elementów opowiada inną historię i pokazuje, jak kościół żył i zmieniał się razem z miastem.
Na szczególną uwagę zasługuje wyposażenie ołtarzowe. Ołtarz główny pochodzi z około 1800 roku i zdobią go kolumny oraz rzeźby, a w dolnych niszach umieszczono figury świętych Piotra i Pawła. Równie bogaty jest ołtarz boczny, w którym znajdują się rzeźby obu apostołów z drugiej ćwierci XVII wieku. Zwiedzając wnętrze, warto też pamiętać o burzliwym epizodzie z czasów reformacji. W latach 1556 do 1589 fara służyła miejscowym luteranom i w ciągu tych trzech dekad przepadła niemal całość wcześniejszego wyposażenia kościoła. To, co widzimy dzisiaj, jest więc w dużej mierze efektem późniejszych fundacji.

Losy fary są nierozerwalnie splecione z historią Polski nad Bałtykiem. Puck, stara osada rybacka i siedziba kasztelana, został zagarnięty przez Krzyżaków w 1309 roku, a do Polski powrócił w 1454 roku. W 1567 roku miasto pełniło już funkcję portu wojennego Rzeczypospolitej. Przez mury świątyni przewinęły się więc pokolenia rybaków, kasztelanów, starostów i marynarzy królewskiej floty.
Najbardziej symboliczny moment nadszedł jednak 10 lutego 1920 roku. To właśnie w Pucku generał Józef Haller dokonał uroczystych zaślubin Polski z morzem, a fara stała się religijnym sercem tych wydarzeń. Tradycja ta jest żywa do dziś. Pucka fara i port są miejscem centralnych obchodów rocznicy zaślubin z udziałem najwyższych przedstawicieli władz państwowych i kościelnych. Trudno o lepszy dowód na to, jak bardzo ten kościół wrósł w narodową pamięć.

Choć fara ma ponad siedemset lat, nie jest muzeum. To wciąż tętniąca życiem parafia, w której odbywają się msze, śluby, odpusty i uroczystości patriotyczne. Do Pucka przypływają pielgrzymi na kutrach z okolicznych miejscowości, a w farze odprawiana jest dla nich uroczysta msza święta, co jest jednym z najbarwniejszych zwyczajów na całym wybrzeżu.
Dla turystów wizyta w kościele to obowiązkowy punkt spaceru po Pucku. Świątynia leży na Pomorskim Szlaku Cysterskim, a zwiedzanie najlepiej zaplanować poza godzinami nabożeństw. Lokalizacja jest zresztą wymarzona, bo spod murów kościoła bardzo blisko jest do portu i promenady prowadzącej na puckie molo, a w drugą stronę wychodzi się wprost na Stary Rynek z zabytkowymi kamienicami. W godzinę można więc połączyć zwiedzanie fary ze spacerem po najpiękniejszych zakątkach miasta i chwilą wytchnienia nad samą zatoką.
Po dniu pełnym wrażeń warto zostać w mieście na dłużej. Wybierz komfortowy nocleg w Pucku i miej farę, Stary Rynek, port oraz plaże nad Zatoką Pucką dosłownie na wyciągnięcie ręki.
Jak brzmi pełna nazwa fary puckiej i skąd wzięło się określenie „fara"?
Z którego wieku pochodzi fara w Pucku?
Czy fara pucka to najstarszy kościół na Pomorzu?
W jakim stylu architektonicznym zbudowano farę?
Co warto zobaczyć we wnętrzu fary puckiej?
Jaki związek ma fara pucka z zaślubinami Polski z morzem?
Czy fara zawsze była kościołem katolickim?
Kim były cysterki z Żarnowca i jaka była ich rola w historii fary?
Gdzie dokładnie znajduje się fara i jak do niej trafić?
Czy zwiedzanie fary puckiej jest płatne i kiedy najlepiej ją odwiedzić?
Czy fara pucka leży na jakimś szlaku turystycznym?
Czy w farze nadal odbywają się msze i uroczystości?
Udostępnij post